About Media Centre Department

Digital archives Ujazdowski Castle Centre for Contemporary Art

Mediateka, czyli Cyfrowe archiwum Centrum Sztuki Współczesnej Zamku Ujazdowskiego

Mediateka stanowi centrum informacji i źródło dokumentacji multimedialnej, jest miejscem gromadzenia pamięci na temat sztuki współczesnej. Funkcjonuje na styku źródeł inspiracji i bazy wiedzy, a także daje możliwość spotkania w przestrzeni naszej Czytelni.

Myślimy w kontekście spektrum możliwości prezentacji zbiorów, magazynowania dużej ilości danych, powszechnej digitalizacji, co za tym idzie obietnicy powszechnego dostępu. Portal sztuki Cyfrowe archiwum Centrum Sztuki Współczesnej Zamku Ujazdowskiego, który upubliczniamy jest jednym z podstawowych narzędzi do budowania kolekcji w przestrzeni wizualnej/cyfrowej, miejscem udostępniania naszych zasobów/archiwów i dokumentacji dla wszystkich zainteresowanych. Otwiera nowe pola do prezentacji, edukacji, upowszechniania, a także zupełnie nową jakość w zakresie dostępu do sztuki zgromadzonej w Centrum Sztuki Współczesnej Zamek Ujazdowski. Zachęcamy do poszukiwań, odkrywania, eksploracji w naszych unikalnych zasobach.

Cyfrowe archiwum Ujazdowskiego umożliwia wirtualną podróż w czasie przegląd fantastycznych rejestracji audio-wideo, nagrań performansów, koncertów, archiwalnych rejestracji festiwali wreszcie szereg dokumentalnych fotografii wystaw i towarzyszącym im dokumentów oraz plakatów. Aktualnie zamieciliśmy materiały z lat 1988-1996, opracowujemy je na bieżąco i systematycznie uzupełniamy.

Wszystkie materiały cyfrowe, których z uwagi na wynikające z natury prawa autorskiego ograniczenia nie możemy udostępniać w sieci są dostępne wizualnie, audialnie po uprzednim skontaktowaniu się z pracownikami Mediateki.

Program działań archiwistycznych był bardzo ambitny i obejmował nie tylko dokumentację własnych wydarzeń, ale też wszystkich istotnych zjawisk sztuki najnowszej. W wyniku prac specjalnie powołanego Ośrodka Informacji i Dokumentacji Naukowej udało się stworzyć największą w kraju bazę tego typu danych. Po zdigitalizowaniu tych unikatowych zasobów i zabezpieczeniu oryginalnych nośników, powstał zbiór przeszło 200 000 plików z fotografiami, nagraniami audio i wideo, kopiami książek, katalogów i druków ulotnych. Wszystkie te dokumenty są sukcesywnie opisywane, katalogowane i włączane do Mediateki, z której można korzystać w bibliotece Ujazdowskiego. Dodatkowo, pod adresem mediateka.u-jazdowski.pl będzie można zapoznać się z materiałami, na których szerokie udostępnianie zezwala ustawa o prawach autorskich. Rozbudowywanie cyfrowego repozytorium ma na celu ułatwienie działalności edukacyjnej i pracy badawczej, a także wydobycie archiwalnych zasobów ze sfery dotychczas zarezerwowanej dla profesjonalistów.

Początki Centrum Sztuki Współczesnej Zamek Ujazdowski

W 1985 roku zarządzeniem Ministra Kultury i Sztuki utworzono Centrum Sztuki Współczesnej. Na mocy tego zarządzenia powstały: Ośrodek Informacji i Dokumentacji Sztuki Współczesnej, Galeria Zbiorów Polskiej Sztuki Współczesnej, Dział salonów ekspozycji czasowych i studiów imprez artystycznych. Oczywiście powstanie dwóch ostatnich działów nie było tak szybko możliwe z racji przedłużającego się remontu odbudowywanej siedziby Centrum Sztuki Współczesnej Zamku Ujazdowskiego. Gotowe do użytku było jedynie poddasze, gdzie już rok później udostępniono użytkownikom Ośrodek Informacji i Dokumentacji Sztuki Współczesnej oraz Bibliotekę.

W 1985 roku dyrekcja wystosowywała listy do różnych instytucji w kraju i za granicą z informacją, że powstało Centrum Sztuki Współczesnej inicjujące działalność archiwalną, które prosi o przekazywanie dokumentacji dotyczącej twórczości różnych artystów. Dzięki systematycznie napływającym darom oraz zakupom, a także aktywności pracowników działu i ich kontaktom zbudowano archiwum o randze ogólnopolskiej z zamiarem zgromadzenia wszystkich informacji o polskiej sztuce powojennej. Rezultatem tej działalności są bogate zbiory dokumentacyjne i biblioteczne, obejmujące aktywność twórców i ugrupowań oraz różnorodnych zjawisk artystycznych, tworzących obraz polskiej sztuki współczesnej po 1945 roku, w postaci zasobów analogowych (Archiwum Artystów, Archiwum Fotograficzne i Videoteka) oraz zasobów zdigitalizowanych, będących nadal w procesie opracowywania, udostępnione częściowo na portalu.

W 1989 roku w Ośrodku Informacji i Dokumentacji powstał program komputerowy obsługujący bazy danych: Twórcy, Ugrupowania artystyczne, Instytucje galerie, Słownik, a w 1990 roku dodatkowo dwa programy dla dzieł artystycznych. Potem powstawały kolejno systemy relacyjnych baz danych Info-art i Bi-art., których celem było jak najskuteczniejsze dotarcie do wszelkiej informacji zaspokajającej różnorodne potrzeby licznych użytkowników.

Ośrodek Informacji i Dokumentacji Naukowej

W 1985 roku powołano Ośrodek Informacji i Dokumentacji Naukowej, którego zadaniem było tworzenie, gromadzenie, opracowywanie i udostępnianie dokumentacji najistotniejszych zjawisk sztuki najnowszej w Polsce oraz wybranych działań polskich artystów poza granicami kraju.

Wiodącym działaniem Ośrodka było tworzenie i upowszechnianie szerokiej informacji o polskich twórcach i dla polskich twórców. Aktualnie w zasobach Ujazdowskiego znalazły się setki tysięcy dokumentów: katalogów wystaw, druków ulotnych, informacji prasowych, not biograficznych, rękopisów, fotografii, zapisów wideo i nagrań dźwiękowych.

Historia Zamku Ujazdowskiego

Historia Zamku Ujazdowskiego sięga XVII wieku. Wzniesiona wówczas murowana siedziba dla Zygmunta III Wazy była typowym przykładem wczesnego polskiego baroku. Kolejnymi rezydentami Ujazdowa byli Władysław IV i Jan Kazimierz.

W drugiej połowie XVII w. właścicielem rezydencji został marszałek wielki koronny Stanisław Herakliusz Lubomirski, który po przebudowie uczynił z niej swoją główną siedzibę. Po jego śmierci zamek stał się podmiejską posiadłością króla Augusta II, który wprowadził jedynie drobne zmiany we wnętrzach, a w 1717 r. wybudował na osi głównej budowli Kanał Piaseczyński o długości 820 metrów. Kanał ten jest drugim po Wersalu barokowym założeniem wodnym w Europie. W 1766 r. zamek kupił Stanisław August Poniatowski z zamiarem przebudowania go na własną siedzibę. W 1784 r. przekazał go na koszary Gwardii Pieszej Litewskiej, a architekt Stanisław Zawadzki nadał budowli monumentalny charakter. W czasie Insurekcji Tadeusz Kościuszko zamierzał przekształcić koszary w lazaret, ale nastąpiło to dopiero w 1809 r., kiedy to w zamku został na stałe ulokowany szpital wojskowy.

Po odzyskaniu niepodległości w 1918 r. początkowo planowano przeznaczenie budynku na siedzibę władz państwowych, jednakże od 1922 r. mieściła się w nim Wojskowa Szkoła Sanitarna. W latach 19301939 działało tu Centrum Wyszkolenia Sanitarnego. W okresie okupacji funkcjonował tutaj Szpital Ujazdowski.

Zamek przetrwał lata wojny, ale wypalony i poważnie uszkodzony. Zachowały się jedynie mury. Początkowo planowano odbudować zamek w jego siedemnastowiecznym kształcie, jednak w 1954 r. ostatecznie pozostałości murów rozebrano.

W latach 70. z inicjatywy profesorów Aleksandra Gieysztora, Stanisława Lorenza i Jana Zachwatowicza podjęto decyzję o odbudowie według projektu  Piotra Biegańskiego, zakładającego rekonstrukcję w pierwotnej, wczesnobarokowej wersji. W 1981 r. władze postanowiły przekazać zamek środowisku artystów. Od 1985 mieści się w nim Centrum Sztuki Współczesnej Zamek Ujazdowski.

M