Historia Zamku Ujazdowskiego

Historia Zamku Ujazdowskiego sięga XVII wieku, kiedy obok drewnianej siedziby ujazdowskiej rozpoczęto budowę murowanego zamku dla Zygmunta III Wazy. Siedziba Wazów była typowym przykładem polskiego, wczesnego baroku. Potem rezydowali w nim Władysław IV i Jan Kazimierz, jednak nie wprowadzili zmian w bryle zamku.

W drugiej połowie XVII w. właścicielem budynku został marszałek wielki koronny Stanisław Herakliusz Lubomirski, który po odbudowie czyni z niego swoją główną siedzibę. Po jego śmierci zamek staje się podmiejską posiadłością króla Augusta II, który wprowadza tylko drobne zmiany we wnętrzach, ale w 1717 r. buduje na osi głównej rezydencji - Kanał Piaseczyński długości 820 metrów. Kanał ten jest drugim po Wersalu, barokowym założeniem wodnym.

W 1766 r. zamek kupuje Stanisław August Poniatowski, z zamiarem przebudowania go na własną siedzibę. Jednak w 1784 r. przeznacza go na koszary Gwardii Pieszej Litewskiej, a architekt Stanisław Zawadzki nadaje budowli monumentalny charakter.

W czasie Insurekcji, Tadeusz Kościuszko zamierzał przekształcić koszary w lazaret, ale nastąpiło to dopiero w 1809 r., kiedy na Zamku został na stałe umieszczony szpital wojskowy.

Po odzyskaniu niepodległości w 1918 r., noszono się z zamiarem przeznaczenia budynku na siedzibę władz państwowych, jednak od 1922 r. mieściła się w nim Wojskowa Szkoła Sanitarna, a w latach 1930 - 1939 działało Centrum Wyszkolenia Sanitarnego. Na okres okupacji przypadają zaś chlubne lata działalności Szpitala Ujazdowskiego.

Zamek przetrwał lata wojny, ale w bardzo złym stanie. Wnętrza zostały wypalone, zachowała się natomiast zasadnicza substancja murów. Początkowo planowano odbudować zamek w jego siedemnastowiecznym kształcie, jednak w 1954 r. mury zamkowe rozebrano.

W latach 70-tych, z inicjatywy profesorów: Aleksandra Gieysztora, Stanisława Lorenza i Jana Zachwatowicza postanowiono na nowo wybudować Zamek według projektu prof. Piotra Biegańskiego w pierwotnej, wczesnobarokowej wersji. W 1981 r. zapada decyzja o przekazaniu Zamku Ujazdowskiego środowisku artystów. Od 1985 r. mieści się w nim Centrum Sztuki Współczesnej Zamek Ujazdowski.

M